چرا تنگه هرمز برای پایداری کشاورزی جهان اهمیت دارد؟
به گزارش آبیاری، یک تحلیلگر مسایل توسعه ای کشاورزی نوشت، بر مبنای تحقیقات تخمین زده می شود حدود ۳۲۰۰ کشتی (حدود ۴ درصد از تناژ کشتی های جهان) در داخل خلیج فارس بدون استفاده هستند.
یادداشت مهمان، حسین شیرزاد- تحلیلگر و دکترای توسعه کشاورزی: بحران های ژئوپلیتیکی به صورت سنتی از دریچه بازارهای نفت و تجارت غلات نگریسته می شوند. در عین حال، تاب آوری سیستم های غذایی جهانی به همان اندازه به ثبات زنجیره های تامین نهاده های کشاورزی بستگی دارد. در حالیکه توجه جهانی بعد از جنگ روسیه و اکراین به تنوع بخشی به زنجیره های تامین غلات معطوف شده است، یک ضعف حیاتی بازهم نادیده گرفته می شود: تمرکز صادرات کودهای نیتروژنی که از تنگه هرمز عبور می کنند. کودهای نیتروژنی، به طور عمده آمونیاک و ترکیبات نیتروژن ساخته شده از گاز طبیعی، به صورت منحصربه فردی در معرض خطرات دوگانه نوسانات بازار انرژی و اختلالات حمل و نقل دریایی قرار دارند.
شواهد اخیر نشان داده است که افزایش ناگهانی قیمت انرژی و کود می تواند تأثیر عمیق تری بر قیمت جهانی مواد غذایی نسبت به محدودیت صادرات غلات به تنهایی داشته باشد این «شوک ورودی» بخصوص برای چندین اقتصاد بزرگ تولیدکننده کود در خلیج فارس، همچون عربستان سعودی، قطر، ایران و امارات متحده عربی که برای دسترسی به بازارهای جهانی به تنگه هرمز متکی هستند، حاد است. تشدید خصومت ها با ایران و بسته شدن عملی تنگه هرمز، به سرعت درحال تغییر قیمت ریسک در عرصه های کشتیرانی، بیمه و انرژی است، هزینه های غلات تحویلی را بیشتر می کند، دسترسی به کود را محدود می کند و نگرانی هایی را در مورد امنیت غذایی در بازارهای وابسته به واردات در سرتاسر خلیج فارس و فراتر از آن بوجود می آورد. چشم انداز کشاورزی جهانی که قبل از این نیز سال ها تحت تأثیر نوسانات ژئوپلیتیکی قرار داشت، وارد مرحله جدیدی از عدم قطعیت شده است. بعد از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و اقدام برای محدود کردن عبور از تنگه هرمز، شریانی که حدود ۲۰ درصد از حمل و نقل نفت جهان از آن عبور می کند، بازارهای بیمه و نهاده ها فورا واکنش نشان دادند. کشتی های فله بر و کانتینری سرعت خویش را کاهش دادند یا مسیر خویش را تغییر دادند، پوشش ریسک جنگ تشدید شد و بازرگانان در کنار افزایش خطر نیتروژن قبل از کاشت بهاره، از افزایش اصطکاک در خرید غلات خبر دادند. هرمز بیشتر بعنوان یک گلوگاه انرژی شناخته می شود که حدود ۲۰ درصد از جریان نفت جهانی را مدیریت می کند، اما مکانیسم انتقال کشاورزی آن سریع است. انرژی بالاتر، سوخت و بار بانکر را بیشتر می کند، در حالیکه اختلال در لجستیک خلیج فارس و پریمیوم های ریسک جنگ، قیمت غلات CFR/CIF را حتی زمانیکه شاخصهای آینده پایدار هستند، بالا می برد. با اجتناب کشتی ها از خلیج فارس یا انتظار در سواحل، تأثیر این مورد بر زنجیره تامین قابل اندازه گیری است.
موسسه تحقیقاتی کلارکسونز تخمین می زند که حدود ۳۲۰۰ کشتی (حدود ۴ درصد از تناژ کشتی های جهان) در داخل خلیج فارس بدون استفاده هستند، در حالیکه تقریبا ۵۰۰ کشتی (حدود یک درصد از تناژ جهانی) در خارج از خلیج فارس، نزدیک بنادر امارات متحده عربی و عمان، منتظرند. یادداشت تفاهمی که میان ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن به امضا رسید، امیدهایی را برای بازگشت تدریجی کشتیرانی از راه تنگه هرمز به حالت عادی بوجود آورده بود. اما حملات به کشتی های تجاری، همراه با حملات آمریکا به اهداف ایرانی، سبب شده است که کشتی ها مسیر خویش را تغییر دهند و نگرانی ها را در مورد این که تنگه هرمز بازهم یک نقطه حساس باقی خواهد ماند، افزایش داده است. با توجه به این که حدود ۸۰ درصد از کالاهای جهانی از راه دریا معامله می شوند، اختلال در حمل و نقل دریایی به سرعت در زنجیره های تامین تأثیر می گذارد. قبل از بحران، حدود یک پنجم نفت جهان، بهمراه حجم قابل توجهی از گاز طبیعی مایع، محصولات پتروشیمی و کودهای شیمیایی که زیربنای تولید و کشاورزی هستند، از تنگه هرمز عبور می کردند. تنگه هرمز برای کل جهان و تجارت جهانی خیلی مهم است. اما هزینه های اختلال به صورت مساوی توزیع یا جذب نمی شوند. کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) ۶۱ کشور لطمه پذیر را که همزمان در معرض افزایش قیمت سوخت و شوک های واردات مواد غذایی قرار دارند، شناسایی کرد. بیشتر آنها واردکننده خالص نفت و غلات هستند و دولت ها را ملزم به تحمل افزایش نرخ حمل و نقل، هزینه های بیمه و هزینه های انرژی می کنند. نزدیک به یک میلیارد نفر در این اقتصادها زندگی می کنند که بیشتر از ۳۰ درصد آنها با کمتر از ۳ دلار در روز امرار معاش می کنند. قیمت های بالاتر انرژی، قیمت های بالاتر حمل و نقل، قیمت های بالاتر واردات - و بخصوص مواد غذایی - نتایج عظیمی برای رفاه مردم این کشورها دارد. هر روزی که ما هنوز در این وضعیت نامشخص زندگی می نماییم، هزینه های بالاتری را ایجاد می کند، بخصوص برای اقتصادهای کوچک، لطمه پذیر و درحال توسعه.
بیمه و حمل ونقل: سریع ترین انتقال به قیمت غلات
برای خریداران غلات، مشکل اصلی کمبود گندم یا ذرت در مبدا نیست، بلکه افزایش ناگهانی «هزینه تحویل» است. قیمت گذاری مبتنی بر ریسک جنگ به سرعت تغییر کرده، اختلاف قیمت خرید و فروش را افزایش داده و اعتبار پیشنهادها را کاهش داده است، برای اینکه معامله گران منتظر تثبیت سیگنال های حمل و نقل و بیمه هستند. اختلالات کشتیرانی و هوایی هزینه ها را چند برابر می کنند. طبق برآوردهای زنجیره تأمین، سفرهای طولانی تر در اطراف دماغه امید نیک می تواند ۱۰ تا ۱۴ روز به طول انجامد و تقریبا یک میلیون دلار سوخت اضافی برای هر کشتی بهمراه داشته باشد.
نوسانات انرژی، کل هزینه پایه را افزایش می دهد
شوک هرمز قیمت انرژی را بالاتر برده و نوسانات را افزایش داده است. نفت برنت بیشتر از ۵ درصد افزوده شد و به نزدیک ۷۷ دلار در هر بشکه رسید، در حالیکه قیمت نفت گاز آمریکا برای نخستین بار از نوامبر ۲۰۲۳ به بیشتر از ۳ دلار در هر گالن رسید که مستقیماً به گران تر شدن هزینه های حمل و نقل دریایی و لجستیک داخلی برای غلات و دانه های روغنی منجر می شود.
واردات غلات تحت فشار
خطر امنیت غذایی برای بازارهای وابسته به واردات خلیج فارس و ایران، که زنجیره های تامین اکنون تحت فشار هستند، خیلی حاد است. فایننشال تایمز با استناد به کپلر تخمین می زند که کشورهای خلیج فارس سال قبل حدود ۳۰ میلیون تن غلات وارد کرده اند، همچون تقریبا ۱۴ میلیون تن به مقصد ایران که بخش عمده ای از آن به طور معمول از راه تنگه هرمز ترانزیت می شود. کپلر همین طور تخمین می زند که عربستان سعودی حدود ۴۰ درصد از غلات و دانه های روغنی خویش را از راه بنادر شرقی خلیج فارس وارد می کند، در حالیکه امارات متحده عربی حدود ۹۰ درصد از این کالاها را از راه جبل علی وارد می نماید. جبل علی همین طور بعنوان یک مرکز حمل و نقل مواد غذایی و فاسدشدنی کانتینری عمل می کند که به حداقل ۴ کشور (امارات متحده عربی، عربستان سعودی، بحرین و قطر) خدمات عرضه می کند و جمعیتی بالغ بر تقریبا ۴۵ تا ۵۰ میلیون نفر را در خود جای داده است. از طرف دیگر، تحلیل گران ایرانی هشدار می دهند که «تقریباً تمام» ذرت و حجم زیادی از سویا و گندم این کشور از راه تنگه هرمز وارد می شود و اختلال طولانی مدت در این راه، بخصوص برای زنجیره های تامین خوراک دام و روغن پخت وپز خطرناکست. اگر درگیری ادامه یابد، «حق بیمه و هزینه حمل و نقل و ارز و همین طور قیمت کالاها به طرز قابل ملاحظه ای افزایش خواهد یافت» و این امر خطر شوک گسترده تر هزینه های زندگی را برای اقتصادهای وابسته به واردات می افزاید.
اختلال در بندر و کشتیرانی
اختلالات عملیاتی در بندر جبل علی متعلق به شرکت دی پی ورلد - یک قطب حیاتی حمل و نقل و توزیع جهانی - فشار لجستیکی برای مواد غذایی و نهاده های کانتینری را شدت بخشیده است. گزارش شده است که چندین خط کشتیرانی بزرگ این اختلال را احساس کرده اند و شرکت ام اس سی اعلام نموده است که بعد از تعطیلی بندر، رزرو محموله های بارگیری یا تخلیه شده در خاورمیانه را متوقف می کند، که نشان داده است بحران با چه سرعتی از ریسک امنیتی به محدودیت های اجرایی عملی سرایت می کند.
داده های کلارکسونز که در یادداشت ها ذکر شده است، همین طور نشان داده است که خاورمیانه حدود ۹.۸ درصد از جابجایی کانتینرهای جهانی را در سال ۲۰۲۵ میلادی به خود مختص کرده است که نقش این منطقه در جریان های جهانی و پتانسیل اثرات موجی در صورت ادامه تعطیلی ها را برجسته می کند.
خطرات تامین کود
فراتر از حمل و نقل، مهم ترین ریسک کشاورزی ممکنست کود - بخصوص نیتروژن - باشد، برای اینکه می تواند اقتصاد کاشت و نتایج عملکرد را در چرخه بعدی تغییر دهد. قطر حدود ۱۱ درصد از صادرات جهانی اوره را تامین می کند و خاورمیانه حدود ۲۰ میلیون تن در سال - حدود ۳۵ درصد از تجارت جهانی اوره از راه دریا - را حمل می کند و ایران تقریبا یک چهارم از این عرضه منطقه ای را به خود اختصاص می دهد. هرمز تقریبا ۲۵ درصد از کود نیتروژنی تجارت شده در سطح جهان را تشکیل می دهد و تقریبا ۴۵ درصد از محموله های اوره جهانی به شکل گسترده تر به تأسیسات خلیج فارس مرتبط هستند. نرخها به سرعت واکنش نشان داده اند. در نیواورلئان (NOLA)، ارزش محموله های اوره در ماه آوریل از حدود ۴۵۷ دلار در هر تن به حدود ۵۵۰ دلار در هر تن افزایش پیدا کرده است، که نشان داده است ریسک انرژی و لجستیک چقدر سریع می تواند قیمت نهاده های کشاورزی را تغییر دهد. زمان بندی به صورت ویژه حساس است: شوک در شروع کاشت بهاره در نیمکره شمالی رخداده و این خطر را زیاد می کند که هزینه های بالاتر دیزل و نیتروژن بتواند بر تصمیمات مربوط به سطح زیر کشت تأثیر بگذارد و در صورت نرسیدن بموقع منابع نیتروژن، به صورت بالقوه بخشی از زمینهای زیر کشت ذرت به سویا تغییر یابد.
با توجه به وابستگی بالای واردات مواد غذایی در سرتاسر خلیج فارس و افزایش خطر کوددهی همزمان با قطعی شدن تصمیمات مربوط به کاشت، اختلال طولانی مدت در تنگه هرمز، نوسانات قیمت حمل و نقل، نهاده ها و غلات تحویلی را بالا نگه می دارد و فشارهای مربوط به امنیت غذایی را در بازارهای لطمه پذیر تشدید می کند.
به اجمال، قیمت های بالاتر انرژی، قیمت های بالاتر حمل و نقل، قیمت های بالاتر واردات - و به خصوص مواد غذایی - نتایج عظیمی برای رفاه مردم این کشورها دارد. داده های کلارکسونز که در یادداشت ها ذکر شده است، همچنین نشان داده است که خاورمیانه حدود ۹.۸ درصد از جابجایی کانتینرهای جهانی را در سال ۲۰۲۵ میلادی به خود مختص کرده است که نقش این منطقه در جریان های جهانی و پتانسیل اثرات موجی در صورت ادامه تعطیلی ها را برجسته می کند. زمان بندی بصورت ویژه حساس است: شوک در آغاز کاشت بهاره در نیمکره شمالی رخداده و این خطر را زیاد می کند که هزینه های بالاتر دیزل و نیتروژن بتواند بر تصمیمات مربوط به سطح زیر کشت تأثیر بگذارد و در صورت نرسیدن به موقع منابع نیتروژن، بصورت بالقوه قسمتی از زمین های زیر کشت ذرت به سویا تغییر یابد.
منبع: persianwet.ir
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب